De winst zit in duurzame opwek!

De gemeente Barneveld stimuleert inwoners en bedrijven om energiezuinig te handelen. Maar de gemeentelijke organisatie gebruikt zelf ook veel energie: voor rioolpompen, straatverlichting en gebouwen. Hoe verminderen we dat verbruik en de bijbehorende CO₂-uitstoot? Gertjan van der Goot, energiecoördinator maatschappelijk vastgoed, vertelt over de resultaten, de keuzes en zijn overtuiging dat vooral duurzame opwek veel kansen biedt.

Hoe staan we ervoor?

De aanleiding voor het gesprek is de jaarlijkse audit van de gemeentelijke energieboekhouding. Eind oktober 2026 controleert een onafhankelijke, externe organisatie de rapportages over 2025. Kloppen de cijfers? Zijn de plannen, facturen en andere documenten op orde? Er wordt gebruik gemaakt van de CO₂-prestatieladder. Daarmee meet de gemeente haar uitstoot en stelt doelen om die te verminderen.

De cijfers laten opnieuw goed nieuws zien: ook in 2025 is de CO₂-uitstoot verder gedaald. Sinds 2015 ging de jaarlijkse uitstoot van afgerond 6.200 naar 3.400 ton CO₂ per jaar. Als die ontwikkeling doorzet, verwacht Gertjan dat de gemeente omstreeks 2050 helemaal energieneutraal zal zijn.

Van bedrijfsprocessen naar zonne-energie

Gertjan studeerde technische bedrijfskunde aan de universiteit in Enschede. Als consultant werkte hij aan bedrijfsprocessen binnen grote internationale projecten. Ook had hij een eigen bedrijf dat producten en diensten op het gebied van zonne-energie vergeleek.

Die combinatie van technische kennis en ervaring met bedrijfsprocessen komt goed van pas in zijn huidige werk. Gertjan: ‘Het gaat hierbij om het kiezen van de juiste installaties en energiebronnen, maar ook om de vraag hoe je die slim inzet en hoe een investering het meeste zal opleveren.’

Minder verbruiken, meer vergroenen

Gertjan: 'De gemeente werkt langs twee lijnen: het energiegebruik terugdringen en de energie die nodig blijft zoveel mogelijk verduurzamen. Besparen kan bijvoorbeeld door gebouwen te isoleren en oude lampen te vervangen door energiezuinige led-lampen. Vergroenen betekent dat een groter deel van de gebruikte energie uit duurzame bronnen komt.' Lagere energiekosten zijn daarbij welkom, maar vormen volgens Gertjan niet het hoofddoel. 'De vermindering van de CO₂-uitstoot staat voorop. Door die uitstoot te meten, wordt zichtbaar wat besparen en vergroenen samen opleveren.

Van rioolpompen tot straatverlichting

Waar is in 2025 vooruitgang geboekt? Onder meer bij de riolering. Nieuwe, energiezuinigere pompen helpen het energieverbruik te verminderen. Ook worden pompen uitgeschakeld wanneer dat mogelijk is. Bij de openbare verlichting gaat de vervanging van gewone lampen door ledverlichting gestaag door. Inmiddels zijn ongeveer 8.500 van de 12.000 lampen vervangen. De verlichting kan bovendien in de nachtelijke uren worden gedimd.

Ook in de gemeentelijke gebouwen daalt het verbruik. Nieuwe verwarmingsketels dragen bij aan minder gasgebruik. Daarnaast worden klimaatinstallaties en verlichting slimmer aangestuurd. Denk aan ledverlichting en regelingen per kamer. Achter die maatregelen zit de nodige ICT, waarmee het energiegebruik beter kan worden afgestemd op wat op dat moment nodig is.

Steeds meer duurzame energie via het EnergieWeb

Naast besparen zet Barneveld in op duurzame energie via het EnergieWeb, waarin de gemeente met andere gemeenten samenwerkt, zes in totaal. Die samenwerking is volgens Gertjan belangrijk om het energiegebruik verder te vergroenen.

Een groeiend deel van de energie die de gemeente gebruikt, komt via het EnergieWeb en is volledig groen. In 2024 bedroeg dat aandeel 7%. In 2025, het jaar waarover de audit gaat, was het 18%. Voor 2026 verwacht Gertjan een verdere stijging naar 25%.

Er zijn volgens hem al maanden waarin de duurzame opwek overdag het volledige verbruik van de gemeente Barneveld kan dekken. Op sommige momenten is er zelfs een overschot. Opslag biedt mogelijkheden om die energie later te gebruiken. Gertjan ziet daarin kansen om ook ’s nachts en in de winter meer van het verbruik met duurzame energie te dekken.

Waar levert een investering het meeste op?

Hiermee komt Gertjan bij een belangrijke afweging in zijn werk: waar besteed je het beschikbare geld aan? Aan verdere energiebesparing, aan duurzame opwek of aan het beter benutten van de opgewekte energie?

Gertjan wijst op de landelijke verplichting om jaarlijks 2% energie te besparen. Aan de eisen voldoen hoort erbij, vindt hij. Tegelijkertijd wil hij steeds blijven kijken naar het uiteindelijke resultaat. Als een volgende besparingsmaatregel veel geld kost en weinig oplevert, kan investeren in duurzame opwek volgens hem verstandiger zijn. Gertjan: 'Minder besparen, maar de gebruikte energie wel volledig duurzaam opwekken, is soms een financieel aantrekkelijker keuze om CO2 te besparen'

Dat speelt bijvoorbeeld bij nieuwe mogelijkheden voor straatverlichting. Met bewegingsmelders zou alleen de strook verlicht hoeven te worden waar op dat moment iemand rijdt. Zulke ‘smart city’-toepassingen blijven zich ontwikkelen. Maar de kosten kunnen hoog zijn, terwijl de extra besparing beperkt is. Dan wil Gertjan ook kunnen afwegen wat investeren in meer duurzame opwek of het naar de nacht verplaatsen van energieoverschotten van zonnepanelen overdag oplevert.

Minder energie gebruiken blijft waardevol. Maar volgens hem zit een belangrijk deel van de verdere winst in het nog meer vergroenen van de energie die de gemeente nodig heeft.

Zon en wind vullen elkaar aan

Gertjans vertrouwen in duurzame opwek hangt sterk samen met de ontwikkeling van zonne-energie. Volgens hem wordt die nog steeds goedkoper. Ook de kosten van opslag blijven flink dalen. Zonne-energie kan het echter niet alleen. Vooral in de winter is aanvulling met windenergie nodig. Dan leveren zonnepanelen minder op, terwijl er juist veel energie nodig is om te verwarmen. Zon en wind moeten elkaar daarom aanvullen.

De grote uitdaging ligt nu in het opschalen en goed inregelen: zorgen dat opwek, opslag en gebruik op elkaar aansluiten.'

Toch overheerst bij Gertjan het optimisme. Hij ziet de mogelijkheden van duurzame opwek en opslag groeien en de kosten dalen. ‘De opgave is groot, maar mijn overtuiging blijft: het gaat lukken!’