Eerst isoleren, daarna ventileren en dan pas naar installaties kijken

Waar begin je als je energie wilt besparen of je woning wilt verduurzamen? Voor veel inwoners van de gemeente Barneveld is dat een lastige vraag. Online is enorm veel informatie beschikbaar, maar juist daardoor zien mensen soms door de bomen het bos niet meer. Energiecoach Johan Bil helpt inwoners, vooral in Kootwijkerbroek, om overzicht te krijgen. Met praktische adviezen, warmtebeeldfoto’s en persoonlijke gesprekken laat hij zien welke maatregelen het meest effectief zijn. Zijn belangrijkste boodschap is daarbij altijd hetzelfde: eerst isoleren, daarna ventileren en pas daarna naar installaties kijken.

Johan werkt inmiddels al vier à vijf jaar als energiecoach. Na een loopbaan in de installatietechniek en enkele jaren als docent duurzame energietechniek besloot hij zich na zijn pensioen in te zetten voor inwoners die vragen hebben over energiebesparing. Die ervaring komt goed van pas tijdens de gesprekken die hij aan de keukentafel voert.

Van idee naar concreet plan

Volgens Johan komen inwoners vaak met de vraag hoe zij in hun eigen situatie kunnen bijdragen aan duurzaamheid. “Veel mensen hebben zich al behoorlijk verdiept in het onderwerp. Soms hebben ze al een idee, zoals vloer- of muurisolatie, en willen ze vooral weten of ze op de goede weg zitten.”

Hij merkt dat veel bewoners verrast zijn door de hoeveelheid informatie die beschikbaar is. “Mensen vinden online zoveel informatie dat ze soms niet meer weten waar ze moeten beginnen. Dan willen ze iemand die even meedenkt of meekijkt.”

Daarom begint Johan altijd met vragen. Hoe oud is de woning? Hoe wordt het huis gebruikt? Waar brengen bewoners de meeste tijd door? “Iemand die vooral in de woonkeuken zit en boven nauwelijks stookt, heeft misschien meer aan het isoleren van die ruimte dan aan een grote ingreep in het hele huis.”

Tijdens zo’n gesprek kijkt hij niet alleen naar de woning, maar ook naar het energieverbruik. “Wat is het gasverbruik? Past dat bij het aantal gezinsleden? Zijn er apparaten die veel stroom gebruiken? Soms blijkt een oude vriezer een grote energieslurper te zijn. Of iemand vertelt dat er regelmatig gelast wordt in de schuur. Dat soort zaken nemen we mee in het advies.”

Warmteverlies zichtbaar maken met warmtebeeldfoto

Een bijzonder hulpmiddel bij zijn werk zijn warmtebeeldfoto’s. Daarmee wordt zichtbaar waar warmte uit een woning verdwijnt. “Ik begin meestal met een warmtebeeldfoto. Die maakt inzichtelijk waar de warmtelekken zitten. Vaak zie je warmteverlies bij ramen, deuren of bepaalde delen van muren.”

Toch is volgens Johan een foto alleen niet voldoende. “Het is belangrijk om zo’n beeld goed te interpreteren. Daarom combineer ik warmtebeeldfoto’s altijd met een adviesgesprek. Een warme plek op een muur hoeft geen probleem te zijn als er aan de binnenkant bijvoorbeeld een radiator tegenaan staat.”

Soms brengen de beelden onverwachte problemen aan het licht. “Ik heb weleens gezien dat oude isolatie in een muur naar beneden was gezakt. Ook zie je soms dat een gedeelte van een gerenoveerde muur minder goed geïsoleerd is. Dat wordt met een warmtebeeldcamera heel duidelijk zichtbaar.” Bewoners reageren vaak enthousiast. “Ze vinden het mooi om daadwerkelijk te zien wat er in hun eigen woning gebeurt. Vaak bevestigt het ook wat ze zelf al vermoedden.”

Ventilatie niet vergeten

Minstens zo belangrijk als isoleren is ventileren. “Afgelopen winter heb ik dat behoorlijk vaak uitgelegd. Het lijkt tegenstrijdig om een raam open te zetten als het koud is, maar ventilatie is essentieel voor een gezond binnenklimaat.”

Met een CO2-meter laat Johan bewoners zien hoe het staat met de luchtkwaliteit in huis. “Soms zetten mensen ventilatie uit omdat die lawaai maakt of sluiten ze ventilatieroosters af omdat er koude lucht binnenkomt. Maar ventilatie helpt tegen vocht en voorkomt dat de lucht ongezond wordt.”

Inzicht geeft richting

Volgens Johan hoeft verduurzamen niet altijd groots en duur te zijn. Juist kleine maatregelen kunnen veel opleveren. Een gesprek met een energiecoach helpt inwoners om inzicht te krijgen in hun woning, de mogelijke besparingen en de juiste volgorde van maatregelen.

“Het helpt mensen om betere keuzes te maken. Waar verlies je warmte? Wat kost een maatregel ongeveer? En wat levert het op?” Uiteindelijk draait het volgens hem om een logische aanpak. “Eerst isoleren. Daarna ventileren. En dan pas kijken naar installaties zoals een warmtepomp of airco.” Met die volgorde leg je de basis voor een comfortabel, gezond en energiezuinig huis.

Tip van Rijk: check je dubbele glas

“Ik kwam een keer thuis bij een mevrouw die ervan overtuigd was dat haar dubbele glas HR++ glas was. Dat kun je controleren door een lucifer met een vlammetje voor de ruit te houden. Modern HR++ glas heeft speciale coatings, waardoor je dat éne vlammetje maar liefst vier keer gereflecteerd ziet in verschillende kleuren. In oud dubbel glas zie je gewoon twee keer hetzelfde witte vlammetje als reflectie.

Die mevrouw moest ik teleurstellen: ze had geen HR++ glas. Maar zo lang oud dubbel glas niet beschadigd is, hoef je het niet altijd te vervangen. Alleen als je last hebt van de koude afstraling (waarbij kou van buiten naar binnen toe afstraalt vanaf het raam, bijvoorbeeld op een stoel die dicht bij het raam staat). Want dat zorgt voor minder comfort. Ik heb haar verteld dat haar oude, maar in goede staat verkerende dubbele glas niet per se vervangen hoefde worden. Ze had namelijk ook een serre, waar in het dak een warmtelek zat. Dus ik heb geadviseerd om iets aan dat dak te doen. Daar was de meeste winst te behalen.”